بازی برای ابراز وجود کودک یعنی چی؟ بعضی بچه ها نمیتونن راحت نظرشون رو بگن یا از خواسته شون دفاع کنن. گاهی توی جمع ساکت میمونن، گاهی هم منتظر میشن یکی دیگه به جاشون تصمیم بگیره. ابراز وجود یعنی کودک بتونه احساس، نظر و خواستهی خودش رو واضح بیان کنه، بدون دعوا و بدون عقب نشینی. این مهارت ذاتی نیست و با گفتنِ «حرفت رو بزن» هم شکل نمیگیره؛ باید تمرین بشه.
بازی یکی از بهترین راه ها برای این تمرینه، چون کودک توی فضای امن بازی میتونه انتخاب کنه، تصمیم بگیره و خودش رو بیان کنه. توی این مقاله بازیهایی برای کودک معرفی میشن که به تقویت ابراز وجود کودک کمک میکنن؛ از بازی های سادهی خونه تا بازی های هدفمند مثل بعضی از بازی های شادوپیا.
شادوپیا مجموعهای از بازی های آموزشی است که با هدف تقویت مهارت های رشد کودک (تمرکز، حافظه، زبان و خلاقیت) طراحی شدهاند. هر بازی با سن کودک سازگار است و عملکرد او را ثبت میکند تا والدین بتوانند روند پیشرفت را مشاهده کنند ❤️✌️
چرا بعضی بچه ها ابراز وجود ضعیفی دارن؟
خیلی وقت ها مشکل از خود کودک نیست. بعضی بچه ها از ترس اشتباه کردن یا مسخره شدن حرف نمیزنن. بعضی ها هم عادت کردن یکی دیگه به جاشون تصمیم بگیره؛ توی خونه، مهد یا جمع فامیل. وقتی مدام حرف کودک قطع میشه، یا نظرش جدی گرفته نمیشه، کمکم یاد میگیره سکوت راحت تره. مقایسه شدن با بچه های دیگه هم این وضعیت رو بدتر میکنه. نتیجه این میشه که کودک ترجیح میده کنار بکشه یا واکنشش رو نگه داره. برای همین قبل از انتظار ابراز وجود از کودک، باید بهش فرصت تمرین داده بشه؛ تمرینی که بدون فشار و قضاوت باشه.
چرا بازی بهترین راه برای تقویت ابراز وجوده؟
بازی برای ابراز وجود کودک خیلی میتونه مناسب باشه بازی فضایی میسازه که کودک توش احساس امنیت میکنه. توی بازی قرار نیست جواب درست بده یا تأیید بگیره؛ فقط قراره تجربه کنه. همین باعث میشه راحت تر نظر بده، انتخاب کنه و تصمیم بگیره. وقتی کودک نقش بازی میکنه یا وارد یک موقعیت فرضی میشه، بدون ترس از قضاوت حرف میزنه و واکنش نشون میده. بازی به کودک اجازه میده اشتباه کنه و دوباره امتحان کنه، بدون اینکه نگران نتیجه باشه. به همین دلیل بازی میتونه خیلی طبیعی مهارت ابراز وجود رو تقویت کنه؛ چیزی که توی حرف زدن های مستقیم یا نصیحتها معمولاً اتفاق نمیافته. پیشنهاد میکنیم حتما مقاله بازی برای کودکان 3 تا 6 سال رو مطالعه کنید
۱. انتخاب با من است
تو این بازی، کودک یاد میگیره خودش تصمیم بگیره. میتونی چند انتخاب ساده جلوش بذارید، مثل دو اسباب بازی، دو خوراکی یا دو لباس، و ازش بخوای یکی رو انتخاب کنه و بگه چرا اون رو دوست داره. مهم نیست جوابش منطقی باشه، فقط مهمه که کودک نظرش رو بیان کنه. این بازی باعث میشه کودک حس کنه حق انتخاب و نظر داشتن طبیعی و مهمه و پایهی گفتن «من اینو میخوام» رو تقویت میکنه.
۲. اگر من جای تو بودم
این بازی یه روش ساده برای تمرین واکنش تو موقعیت های اجتماعیه. یه موقعیت کوتاه تعریف کن، مثل «دوستت اسباب بازیت رو گرفته» یا «نوبت توئه حرف بزنی» و از کودک بپرس اگر جای این شخصیت بود، چی میگفت یا چی کار میکرد؟. این تمرین بهش کمک میکنه راه های مختلف بیان نظر و احساسش رو امتحان کنه بدون اینکه نگران اشتباه باشه.
۳. نظر من اینه
یه بازی ساده که میتونه تو خونه یا جمع های کوچک اجرا بشه. یه موضوع ساده مثل «کدوم بازی رو دوست داری؟» یا «دوست داری کجا بری؟» مطرح کن و از کودک بخوای جملهش رو با «نظر من اینه که…» شروع کنه. این تمرین به کودک نشون میده بیان نظر حقش هست و میتونه با احترام انجام بشه و اعتمادبهنفسش رو کمکم بالا میبره.
۴. شادوپیا
شادوپیا یه اپلیکیشن-بازی آموزشیه که مخصوص کودکان طراحی شده و دو بخش داره: یکی مخصوص خود کودک و یکی پنل والدین. تو بخش کودک، بازی ها به صورت داستانی و سرگرم کننده هستن و به کودک اجازه میدن انتخاب کنه، تصمیم بگیره و مسیر خودش رو بسازه.
یکی از ویژگی های شادوپیا، ماجراجویی بودنش هست. تو این بازی کودک وارد یه مسیر داستانی میشه و باید تصمیم های مختلف بگیره، مثل اینکه کدوم مسیر رو بره، چه وسیلهای برداره یا چطور با شخصیت ها رفتار کنه. هر تصمیم کودک تأثیر مستقیم روی ادامه بازی داره و همین باعث میشه کودک یاد بگیره نظرش مهمه و میتونه خودش رو بیان کنه. این بازی مخصوص کودکان 2 تا 10سال مناسبه و هم سرگرم کننده است هم تمرینی امن برای تقویت ابراز وجود.
۵. نقش های کوچک
این بازی خیلی ساده است و میشه تو خونه یا جمع های کوچیک اجراش کرد. کودک یه نقش کوتاه مثل فروشنده، معلم، پزشک یا دوست رو بازی میکنه و باید تو اون نقش تصمیم بگیره و حرف بزنه. مثلاً به عنوان فروشنده باید انتخاب کنه چه چیزی بفروشه یا به عنوان دوست باید نظرش رو درباره یه بازی بگه. این تمرین باعث میشه کودک یاد بگیره چطور در موقعیت های واقعی نظرش رو بیان کنه و اعتماد به نفسش بالا بره. در خصوص اعتماد به نفس پیشنهاد میکنیم مقاله چه طور اعتماد به نفس کودکان را بالا ببریم ؟ رو مطالعه کنید
۶. داستان سازی گروهی
تو این بازی کودک با چند نفر دیگه یه داستان کوتاه میسازه و هر کس یه بخشش رو تعریف میکنه. کودک تصمیم میگیره چه اتفاقی بیفته، چه شخصیتی داشته باشه و چطور رفتار کنه. این بازی باعث میشه کودک یاد بگیره نظرش مهمه و میتونه با خیال راحت بیانش کنه، ضمن اینکه تعامل اجتماعی و خلاقیتش هم تقویت میشه.
۷. نمایش کوچیک
این بازی مثل یه تئاتر کوچیکه. کودک یه موقعیت ساده یا داستان کوتاه رو با بدن، صدا و حرف زدن اجرا میکنه. حتی اگر فقط دو سه دقیقه باشه، این تجربه بهش کمک میکنه جرأت کنه خودش باشه، نظرش رو نشون بده و از خودش دفاع کنه. این بازی برای کودکان ۵ تا ۷ سال مناسبه و خیلی راحت میتونه تو خونه یا جمعهای دوستانه اجرا بشه.
۸. کارت انتخاب
تو این بازی چند کارت با موقعیتها یا تصمیمهای ساده آماده میکنیم، مثل «میخوای امروز با کدوم دوست بازی کنی؟» یا «چه اسباببازی ای رو انتخاب میکنی؟». کارت ها رو به کودک میدیم و ازش میخوایم یکی رو انتخاب کنه و بگه چرا. میتونه حتی نظرش کوتاه باشه؛ مهم اینه که خودش نظرش رو بیان کنه و تصمیم بگیره. این بازی به کودک کمک میکنه اعتماد به نفسش برای گفتن نظرش تقویت بشه و یاد بگیره حق داره انتخاب کنه، بدون اینکه کسی بهش بگه چی درسته یا غلط.
۹. حدس حس
این بازی یه روش ساده و سرگرمکننده برای تمرین ابراز احساسات و نظر دادنه. یه کارت یا موقعیت کوتاه آماده میکنیم، مثل «دوستت امروز ناراحته» یا «یه مهمونی برگزار میشه». از کودک میخوایم حدس بزنه اون شخص چه احساسی داره و خودش چه کاری انجام میده. بعد میتونه نظرش رو توضیح بده. این بازی کمک میکنه کودک یاد بگیره احساسات خودش و دیگران رو بشناسه و نظرش رو بیان کنه، بدون ترس از اشتباه یا تمسخر.
۱۰. ساخت قصه گروهی
تو این بازی کودک با چند نفر دیگه یه داستان کوتاه میسازه. هر کس یه بخش از داستان رو تعریف میکنه و کودک باید تصمیم بگیره شخصیتش چیکار کنه و چه حرفی بزنه. این بازی باعث میشه کودک نظرش رو در جمع بیان کنه و همزمان خلاقیتش تقویت بشه. تمرین گروهی باعث میشه یاد بگیره نظرش ارزش داره و میتونه در تعامل با دیگران خودش باشه.
۱۱. نقاشی حرف من
این بازی ترکیبی از خلاقیت و ابراز احساساته. کودک یه احساس یا خواستهش رو با نقاشی نشون میده. بعد از کشیدن، ازش بخوایم توضیح بده چرا اینطوری کشیده و چه حسی داشته. این تمرین باعث میشه کودک بدونه نظر و احساسش مهمه و میتونه بیانش کنه، بدون ترس از قضاوت یا اشتباه.
۱۲. ساخت کاراکتر داستانی
تو این بازی کودک یه شخصیت خیالی میسازه و دربارهش یه داستان کوتاه تعریف میکنه. میتونه شخصیتش شجاع، خجالتی، بازیگوش یا هر چیزی که دوست داره باشه و تصمیم بگیره چه کاری انجام بده و چطور با دیگران رفتار کنه. وقتی کودک داستانش رو تعریف میکنه، یاد میگیره نظرش مهمه، تصمیماتش ارزش داره و میتونه خودش باشه. این بازی هم خلاقیت رو تقویت میکنه، هم اعتمادبهنفس کودک برای بیان احساسات و تصمیم هاش رو بالا میبره و تجربهای سرگرم کننده و مفید برای ابراز وجود ایجاد میکنه.
مناسب ترین سن برای بازیها
هر بازی مهارتی داره که باید با سن کودک همخوانی داشته باشه تا نتیجه بخش باشه. جدول زیر نشون میده برای هر گروه سنی چه سطحی از بازی ها مناسب تره:
| محدوده سنی | تعداد بازیها | نکته کلی |
|---|---|---|
| ۳–۴ سال | ۲ | بازی ها ساده و کوتاه باشن، بیشتر روی انتخاب و بیان نظر ساده تمرکز کنن. |
| ۴–۵ سال | ۳ | کودک میتونه تصمیم های کوچک و نقش آفرینی کوتاه رو تجربه کنه. |
| ۵–۶ سال | ۳ | تمرکز روی ابراز نظر، خلاقیت و داستان سازی کوتاه باشه. |
| ۶–۷ سال | ۴ | کودک میتونه نقش های پیچیدهتر، تصمیم گیری و بیان احساسات رو تمرین کنه. |
نتیجه گیری
ابراز وجود مهارتیه که هر کودک میونه یاد بگیره، ولی باید فضای امن و فرصت تمرین داشته باشه. بازی بهترین راهیه که کودک بدون ترس از قضاوت و اشتباه، انتخاب کنه، تصمیم بگیره و نظرش رو بیان کنه. بازی ها میتونن ساده باشن، نقش آفرینی باشن، خلاقانه یا حتی دیجیتال مثل شادوپیا، ولی همه یه هدف دارن: کمک به کودک برای شناخت خودش و ابراز نظرش با اعتمادبهنفس. به عنوان والد، کافیست کنار کودک باشید، تشویقش کنید و اجازه بدید اشتباه کنه. با تمرین مداوم و بازی های مناسب سن، کودک کمکم یاد میگیره نظرش مهمه و میتونه با آرامش و جرأت خودش رو نشون بده.
برای ایده ها و بازی های بیشتر میتونید صفحه اینستاگرام شادوپیا رو هم دنبال کنید تا فعالیت های سرگرم کننده و آموزشی جدید برای کودکان رو ببینید و ازش الهام بگیرید.
